BAYDER olarak, kalbinde fırtınalar kopan tek bir annenin bile yalnız hissetmemesi için yola çıktık. Bu iyilik hareketinin büyümesi ve daha çok kalbe dokunması için sizin de katkınıza ihtiyacımız var.
Küçük ya da büyük, yapacağınız her yardım bir annenin yüzündeki tebessüme, ömrünüzdeki en güzel duaya dönüşecek. Gelin, bir annenin hayır duasında buluşalım.
“AMATEM nedir?” sorusunun kısa cevabı: AMATEM, “Alkol ve Madde Bağımlılığı Araştırma, Tedavi ve Eğitim Merkezi”nin kısaltmasıdır. Sağlık Bakanlığı’na bağlı hastaneler bünyesinde hizmet veren, alkol ve madde bağımlılığı olan kişilerin yatarak veya ayakta tedavi gördüğü uzmanlaşmış birimlerdir. AMATEM’e başvuru gönüllülük esasına dayanır ve tedavi süreci hekim gözetiminde, gizlilik ilkesiyle yürütülür.
AMATEM, alkol ve madde bağımlılığının tıbbi olarak tedavi edildiği, Sağlık Bakanlığı’na bağlı devlet ve üniversite hastanelerinin psikiyatri kliniklerinde yer alan özel birimlerdir. Amaç; bağımlı bireyin bedensel yoksunluk sürecini güvenli şekilde atlatması (arındırma/detoksifikasyon), ardından psikolojik ve sosyal desteklerle iyileşme yoluna girmesidir. Bağımlılığın ne olduğu ve türleri hakkında genel bilgi için madde bağımlılığı ve bağımlılık türleri sayfalarımızı inceleyebilirsiniz.
AMATEM yalnızca bir “yatış yeri” değil; hekim, psikolog ve sosyal hizmet uzmanından oluşan bir ekiple yürütülen kapsamlı bir tedavi ve rehabilitasyon sürecidir. Bu süreçte kişinin madde kullanımını bırakması kadar, tekrar başlamasını önleyecek beceriler kazanması da hedeflenir. Bağımlılık, kişinin irade zayıflığı değil; beyin kimyasını etkileyen, tedavi edilebilir bir hastalıktır. AMATEM yaklaşımının temelinde de bu tıbbi bakış açısı yatar: kişiyi suçlamak yerine, ona iyileşmesi için gereken tıbbi ve sosyal desteği sağlamak.
AMATEM’in açılımı “Alkol ve Madde Bağımlılığı Araştırma, Tedavi ve Eğitim Merkezi”dir. Halk arasında sıkça “amatem hastanesi” olarak da anılır; ancak AMATEM ayrı bir hastane değil, bir hastanenin içinde yer alan bağımlılık tedavi birimidir. 18 yaşından küçük çocuk ve ergenlere yönelik olan birimlere ise ÇEMATEM (Çocuk ve Ergen Madde Bağımlılığı Tedavi Merkezi) adı verilir.
AMATEM’e; alkol, uyuşturucu ya da diğer madde bağımlılığı bulunan ve tedavi olmak isteyen yetişkin bireyler başvurabilir. Yatış kararı, muayene sonrasında hekim tarafından kişinin durumuna göre verilir. Bazı kişiler ayakta (poliklinik) takip edilirken, yoksunluk belirtileri ağır olan veya yakın gözetim gereken bireyler yatarak tedaviye alınabilir. Davranışsal bağımlılıklar (örneğin kumar) için de değerlendirme yapılabilir.
Tedavinin başarısında en önemli etken, kişinin iyileşmeye istekli olmasıdır. Bu nedenle AMATEM süreci ağırlıklı olarak gönüllü başvurulara dayanır.
AMATEM’e başvuru genellikle basittir ve çoğu durumda önceden sevk gerektirmez. İzlenebilecek adımlar şunlardır:
Hangi ilde nereye başvurulacağını öğrenmek için Sağlık Bakanlığı’nın yönlendirme hatlarından ya da aşağıda paylaştığımız danışma hatlarından destek alabilirsiniz.
AMATEM’de tedavi, kişinin kullandığı maddeye ve bağımlılık düzeyine göre kişiselleştirilir. Genel olarak süreç birbirini tamamlayan aşamalardan oluşur:
Kişinin madde kullanım geçmişi, fiziksel ve ruhsal durumu ayrıntılı değerlendirilir; uygun tedavi planı belirlenir. Bu aşamada bağımlılığa eşlik eden psikiyatrik durumlar (örneğin depresyon veya anksiyete) da belirlenir; çünkü bu durumların birlikte tedavi edilmesi iyileşme başarısını artırır.
Maddenin bırakılmasıyla ortaya çıkan yoksunluk belirtileri, hekim gözetiminde ilaç ve destek tedavileriyle güvenli biçimde yönetilir. Bu aşama, sürecin en kritik bölümüdür.
Bireysel görüşmeler, grup terapileri ve sosyal destek programlarıyla kişinin madde kullanmadan yaşama becerileri güçlendirilir; olası “tekrar başlama” (relaps) riskleri ele alınır.
Yatış süresi kişiden kişiye değişir; kullanılan madde, bağımlılık düzeyi ve yoksunluk belirtilerinin şiddeti bu süreyi belirler. Genel olarak arındırma (detoks) aşaması birkaç hafta sürebilir; kimi durumlarda kısa, kimi durumlarda daha uzun yatış gerekebilir. Kesin süreyi, tedaviyi yürüten hekim kişinin gidişatına göre belirler. Aşağıdaki tabloda AMATEM’le ilgili en çok merak edilen konuları özetledik:
| Konu | Genel Durum |
|---|---|
| Açılımı | Alkol ve Madde Bağımlılığı Araştırma, Tedavi ve Eğitim Merkezi |
| Bağlı olduğu kurum | Sağlık Bakanlığı (devlet/üniversite hastaneleri) |
| Başvuru | Gönüllü; genellikle sevksiz, kimlikle poliklinik başvurusu |
| Yatış süresi | Kişiye göre değişir; detoks genellikle birkaç hafta |
| Ücret | SGK kapsamında; devlet hastanelerinde genellikle karşılanır |
| Gizlilik | Tıbbi gizlilik esas; gönüllü tedavi adli sicile işlemez |
AMATEM birimleri Sağlık Bakanlığı’na bağlı devlet ve üniversite hastanelerinde yer aldığı için, tedavi giderleri genellikle SGK (Sosyal Güvenlik Kurumu) kapsamında karşılanır. Sosyal güvencesi olan hastalar için tedavi çoğunlukla ücretsizdir. Güncel katılım payı ve özel durumlar için başvuracağınız hastanenin AMATEM birimiyle önceden görüşmeniz en doğrusudur.
En çok merak edilen konulardan biri, AMATEM tedavisinin adli kayıtlara geçip geçmediğidir. Gönüllü olarak yapılan bağımlılık tedavisi, kişinin adli siciline (sabıka kaydına) işlemez. Sağlık kayıtları tıbbi gizlilik kapsamında korunur. Tedaviye kişinin kendi isteğiyle başvurması, hem hukuki hem de tedavi başarısı açısından olumlu bir adımdır. Bu nedenle “kaydım çıkar mı” endişesi, tedaviye başvurmanın önünde bir engel oluşturmamalıdır. Farklı madde türleri ve etkileri hakkında bilgi için uyuşturucu çeşitleri sayfamıza göz atabilirsiniz.
AMATEM’de tek bir yöntem değil, kişiye göre birleştirilen çok yönlü yaklaşımlar uygulanır. Sık kullanılan yöntemlerden bazıları şunlardır:
Bu yöntemlerin hangilerinin uygulanacağı, kişinin ihtiyacına ve bağımlılık düzeyine göre hekim ve ekip tarafından belirlenir.
Bağımlılık yalnızca kişiyi değil, tüm aileyi etkileyen bir süreçtir. Ailenin yargılamadan destek olması, tedaviye başvuruyu kolaylaştırdığı gibi iyileşmenin kalıcılığını da artırır. Yakınını AMATEM’e yönlendirmek isteyen aileler için sabır, doğru bilgi ve profesyonel destek belirleyicidir. Suçlayıcı bir dil yerine “yanındayım” mesajı vermek, kişinin tedaviye tutunmasında güçlü bir etken olur. Aileler, bağımlılık türleri ve süreç hakkında bilgi edinmek için eğitim ve destek içeriklerimizden yararlanabilir.
Bağımlılık tedavisi, taburcu olmakla bitmez; asıl mesele iyileşmeyi günlük hayatta sürdürebilmektir. Bu aşamada aile desteği, düzenli takip görüşmeleri ve sosyal destek grupları büyük önem taşır. Bir sivil toplum kuruluşu olarak BAYDER, bağımlılıkla mücadelede bireylere ve ailelere yol gösterici destek sunar; yalnız olmadığınızı hatırlatır. Örneğin metamfetamin bağımlılığı gibi spesifik konularda da bilgilendirici içeriklerimizden yararlanabilirsiniz.
Yalnız değilsiniz
Siz ya da bir yakınınız bağımlılıkla mücadele ediyorsa, ilk adımı atmak için bize ulaşabilirsiniz. Yalnız olmadığınızı unutmayın. Danışma: ALO 191 · YEDAM 115.
AMATEM, “Alkol ve Madde Bağımlılığı Araştırma, Tedavi ve Eğitim Merkezi”nin kısaltmasıdır. Sağlık Bakanlığı’na bağlı hastanelerde bağımlılık tedavisi veren uzmanlaşmış birimlerdir.
AMATEM, “Alkol ve Madde Bağımlılığı Araştırma, Tedavi ve Eğitim Merkezi” ifadesinin baş harflerinden oluşur. 18 yaş altı için olan birime ÇEMATEM denir.
Alkol veya madde bağımlılığı olan ve tedavi olmak isteyen yetişkinler başvurabilir. Yatarak mı ayakta mı tedavi gerektiği, muayene sonrası hekim tarafından belirlenir.
Bulunduğunuz ildeki AMATEM birimi olan hastanenin psikiyatri/AMATEM polikliniğine kimliğinizle başvurabilirsiniz. Genellikle sevk gerekmez; MHRS’den randevu alınabilir.
Yatış süresi kişiye ve maddeye göre değişir. Arındırma (detoks) aşaması genellikle birkaç hafta sürebilir; kesin süreyi tedaviyi yürüten hekim belirler.
AMATEM devlet ve üniversite hastanelerinde yer aldığından tedavi giderleri genellikle SGK kapsamında karşılanır ve çoğu hastada ücretsizdir. Güncel durum için ilgili hastaneyle görüşmek gerekir.
Hayır. Gönüllü olarak yapılan bağımlılık tedavisi kişinin adli siciline (sabıka kaydına) işlemez. Sağlık kayıtları tıbbi gizlilik kapsamında korunur.
AMATEM yetişkinlere, ÇEMATEM ise 18 yaşından küçük çocuk ve ergenlere yönelik bağımlılık tedavi birimidir. İşleyiş benzer olmakla birlikte yaş grubuna göre uzmanlaşmıştır.
Başta alkol ve uyuşturucu madde bağımlılığı olmak üzere çeşitli madde bağımlılıkları tedavi edilir; kumar gibi davranışsal bağımlılıklar için de değerlendirme yapılabilir.
Tedavi ağırlıklı olarak gönüllülük esasına dayanır ve iyileşmede kişinin isteği belirleyicidir. Kişinin kendi kararıyla başvurması sürecin başarısını artırır.
