BAYDER olarak, kalbinde fırtınalar kopan tek bir annenin bile yalnız hissetmemesi için yola çıktık. Bu iyilik hareketinin büyümesi ve daha çok kalbe dokunması için sizin de katkınıza ihtiyacımız var.
Küçük ya da büyük, yapacağınız her yardım bir annenin yüzündeki tebessüme, ömrünüzdeki en güzel duaya dönüşecek. Gelin, bir annenin hayır duasında buluşalım.
Bağımlılık, zararlı sonuçlarına rağmen kontrolsüz biçimde sürdürülen davranıştır. Dünya Sağlık Örgütü'nün sınıflandırdığı sekiz madde bağımlılığı tipini ve özelliklerini bu yazıda inceliyoruz.
Zararlı sonuçlarını gözetmeksizin, kontrolsüz ve ısrarlı biçimde sürdürülen davranışlara bağımlılık diyebiliriz. Bağımlı kişiler, kullandıkları maddenin zararlı sonuçlarını görmezden gelir ve çoğu zaman “istesem bırakırım” cümlesinin arkasına sığınır. Kişi, bağımlı olduğu maddeye karşı kendini engelleyemez; kendisine zarar verdiğini kabul etmez, çünkü o anda keyif almaktadır. En çıkmaz durum tam da burada başlar.
Keyif veren bir madde ya da uğraş çoğu kişi tarafından kolayca terk edilemez. Bağımlılık söz konusu olduğunda, kurtulmak için itinalı ve doğru bir yöntem gerekir. Kurtulma yollarına geçmeden önce, bağımlılık türlerini tanımak önemlidir.
Dünya Sağlık Örgütü, madde bağımlılığını sekiz ana başlık altında sınıflandırır:
Metadon, morfin, eroin ve kodein maddelerini kapsar. Eroin yarı sentetik; morfin ve kodein doğal; metadon ise sentetik bir maddedir. Bu grup maddelerin bağımlılık yapma oranı çok yüksektir. Damar içi kullanımda, 6-8 eroin enjeksiyonunun ardından bağımlılık ruhsal, bedensel ve toplumsal boyutlarıyla yerleşebilir.
Bağımlılık süreci en iyi modellenebilmiş madde alkoldür. Alkol içen herkes bağımlı olmasa da, belli ve düzenli alkol tüketimi bağımlılık yapar. Her gün belirli düzeyde içki tüketenlerde beş yıl içinde bağımlılık gelişebilir; bu süre çocuklarda ve kırk yaşından sonra alkole başlayanlarda 2-3 yıla inebilir. Barbitüratlar genel anestezi ve epilepsi tedavisinde kullanılır, sakinleştirici etkilidir; ancak bağımlılık yaptıkları anlaşıldığından ülkemizde özel reçeteyle satılır. Benzodiazepinler ise günlük yaşamda yanlış biçimde “performans öncesi sakinleşmek” amacıyla kullanılır; günlük dozun iki ila beş katı kullanıldığında altı ayda bağımlılık yapabilir.
Marihuana, Hint keneviri bitkisinin yapraklarının kurutulmasıyla; haşhaş ise bitki özsuyunun işlenmesiyle elde edilir. Esrar, yağsever özelliği sayesinde vücuda hızla yayılıp hayati organlara ulaşabilir ve organlarda 30 güne kadar kalabilir. Fiziksel bağımlılık yaptığı kanıtlanmıştır.
Kokain çok şiddetli bir uyarıcıdır ve doğrudan beyin kabuğunu etkiler. Alındıktan yaklaşık 20 dakika sonra metabolize olur; bu nedenle kısa sürede yeniden alma arzusu doğar. Aşırı dozdan kaynaklanan ölümler, kokainin bu hızlı metabolize olma özelliğiyle ilişkilidir.
Uyarıcı ilaçlar tıpta, çocuklardaki aşırı hareketlilik ve bazı uyku bozukluklarının tedavisinde sınırlı olarak kullanılır. “Uyku düzeninin olmaması” gibi bahanelerle kötüye kullanıldığı bilinir; ülkemizde özel renkli reçeteyle temin edilir.
Sözcük anlamı “hallüsinasyon oluşturan” demektir. Bu grup maddelerin bağımlılık mekanizmasının modellenmesindeki bilimsel zorluklar hâlen sürmektedir.
Oje, kuru temizleme maddeleri, yapıştırıcılar, saç şekillendiriciler, metal parlatıcılar, hatta kokulu kalem ve silgiler bu tip bağımlılığa yol açabilir. Kolay ulaşılabilir ve ucuz olmaları nedeniyle çok küçük yaşlarda bağımlılığa neden olabilir; havadaki yoğunlukları üzerinden dolaylı yoldan da bağımlılık yapabilirler.
Ülkemizde, alkolle birlikte en yaygın bağımlılık tipidir. En az alkol kadar köklü bir geçmişe sahiptir. Bedensel süreçlere bağlı bağımlılık mekanizmasının modellenmesi son yıllarda mümkün olmuştur; o zamana kadar tütünün yalnızca psikolojik bağımlılık yaptığına inanılıyordu.
Hangi türde olursa olsun bağımlılık, doğru destekle aşılabilir bir süreçtir. BAYDER olarak ücretsiz ve ilaçsız destek sunuyoruz; siz veya bir yakınınız için yardım almak üzere bize ulaşabilirsiniz.
